Araştırma alanı

Prof. Dr. Atilla YILMAZ'ın başlıca araştırma katkısı, ventral intermediate nükleus (VIM) ile posterior subtalamik alanın (PSA) tek bir elektrot trajesi üzerinden uyarıldığı çift hedefli derin beyin stimülasyonu tekniğidir — tek hedefe kısmi yanıt veren tremor sendromlarına yönelik bir yaklaşım. Seri, Umeå Üniversitesi'nden Prof. Patric Blomstedt ile birlikte 2024'te Stereotactic and Functional Neurosurgery dergisinde yayımlandı.

VIM + PSA çift hedefli stimülasyon

Tremor tek bir hastalık değildir. VIM onyıllardır tremorun klasik DBS hedefidir; ancak hastaların bir bölümü — özellikle Holmes tremoru, distonik tremor ve diğer nadir sendromlar — yalnızca kısmi yanıt verir veya zamanla yararı kaybeder. Kaudal zona inserta (cZi) dahil posterior subtalamik alan, Umeå grubunun çalışmalarıyla farklı bir yanıt profiline sahip alternatif bir hedef olarak ortaya çıkmıştır.

Prof. Dr. YILMAZ ve arkadaşlarının tanımladığı yaklaşımda tek elektrot her iki bölgeden geçen bir traje üzerine yerleştirilir; böylece aynı elektrot üzerindeki farklı kontaklar VIM ve PSA'yı uyarabilir. Stimülasyon programlama sırasında ikisi arasında dengelenebilir — ikinci bir traje ve ikinci bir beyin geçişinin getireceği ek risk olmadan.

İlişkili bir asimetrik yaklaşımda — aynı hastada bir GPi ve bir STN elektrodu — diskinezisi rahatsız edici düzeyde olan tremor baskın hastalarda iki hedef sorunun farklı bileşenlerini ele alır.

Cihaz geliştirme: sıvı sızdırmaz trepanasyon deliği kapama tertibatı

İki taraflı DBS'te iyi bilinen bir doğruluk sorunu vardır. İlk trepanasyon deliği açıldığı anda beyin omurilik sıvısı kaçar, beyin kafatası içinde hafifçe yer değiştirir ve ameliyat öncesi görüntüler üzerinden hesaplanan koordinatlar ikinci hedefin gerçek yerini tam olarak tarif etmez hale gelir. Kayma genellikle küçüktür — ama milimetrelerle ölçülen bir ameliyatta küçük, önemsiz demek değildir. Aynı açık delik, elektrodun kayabileceği yer ve enfeksiyon için bir yoldur.

Prof. Dr. YILMAZ, bu açıklığı sızdırmaz biçimde kapatmak için tasarlanmış bir tertibatın buluşçularındandır. Türk Patent ve Marka Kurumu tertibatı 21 Nisan 2026'da TR 2025 000875 Y numarasıyla faydalı model olarak tescil etmiştir. Beyanına göre amaçları: beyin omurilik sıvısı kaçağını ve bunun ikinci tarafta yol açtığı hedefleme sapmasını önlemek, elektrodu kaymaya karşı tespit etmek ve gerek sızdırmazlık gerekse kullanılan materyal sayesinde ameliyat sonrası enfeksiyon ile komplikasyon riskini azaltmak.

Tescil kaydı: Türk Patent ve Marka Kurumu, 2025/000875 sayılı başvuru; 21 Şubat 2025'te TR 2025 000875 A2 olarak yayımlandı, 21 Nisan 2026'da TR 2025 000875 Y olarak tescil edildi.

Stimülasyonun hareket dışındaki etkileri

İkinci araştırma hattı hastalar için çok önemli ama sıklıkla yeterince incelenmemiş bir soruyu sorar: stimülasyon başka neyi değiştiriyor? Dil ve konuşma terapistleri, fizyoterapistler, nörologlar ve psikologlarla birlikte Prof. Dr. YILMAZ, subtalamik nükleus stimülasyonunun ve farklı stimülasyon frekanslarının şu alanlardaki etkilerini yayımlamıştır:

• ünlü harflerin akustik ve artikülater özellikleri ile ses kalitesi;
• farklı frekanslarda statik denge;
• somatosensasyon;
• transkraniyal Doppler ile ölçülen serebral hemodinami;
• gastrointestinal semptomlar ve yaşam kalitesi;
• yüz mimikleri — Florida Üniversitesi grubu ve ODTÜ ile ortak çalışma.

Bu çalışmaların pratik anlamı programlamadır. Bir frekans değişikliği yürüyüşü düzeltirken konuşmayı bozuyorsa, cerrah ve nörolog bunu değişikliği yapmadan önce bilmelidir.

Seçilmiş araştırma çıktıları

1. Deep Brain Stimulation with Double Targeting of the VIM and PSA for the Treatment of Rare Tremor SyndromesStereotact Funct Neurosurg, 2024 · doi:10.1159/000539162
2. Deep Brain Stimulation for the Abernethy Malformation Related TremorClinical Neurology and Neurosurgery, 2022 · doi:10.1016/j.clineuro.2022.107554
3. Does subthalamic nucleus deep brain stimulation affect the static balance at different frequencies?Neurocirugía, 2022 · doi:10.1016/j.neucir.2022.01.001
4. Investigating the effects of Subthalamic Nucleus Deep Brain Stimulation on the voice qualitySomatosensory & Motor Research, 2020 · doi:10.1080/08990220.2020.1761317
5. Analysis of the effects of subthalamic nucleus deep brain stimulation on somatosensation in Parkinson's disease patientsNeurological Sciences, 2019 · doi:10.1007/s10072-019-04168-9

Tüm yayın listesini görün →